A A A

Их Британи дахь Монгол Хэлний Сургалтын Төвийн  Я.Болортуяа багш " Эх хэлээ сурцгаая" сурах бичиг, сонсгол, харилцан яриа хуурцагт сд-тэй хамт Гадаадад монгол хэлээ зааж буй багш, сурагчдын хэрэгцээнд шинээр гаргаад буй баярт үйл явдлын дараахан түүнтэй холбогдож хэдэн хором ярилцсанаа та бүхэнд хүргэж байна.

Энэхүү шинэ ном нь гадаадад сүүлийн таван жилд хүүхдүүдээр ажиллуулсан дасгалын шилдэг хувилбаруудыг сонгон оруулсан, зургаар өгөгдсөн 200-аад үг крилл , монгол бичгээр хадагдсан, бичиж сурах, хичээнгүй сайхан бичих үг нь номон дээр кальк цаасан дээр хийхээр өгөгдсөн, авианы дуудлагыг шалгах дасгалуудтай, харилцан яриаг хэрхэн ойлгосныг шалгах тесттэй, сонсгол, харилцан яриа хуурцагт бичигдсэн, монгол-англи давхар орчуулгатай болсноороо тун онцлог ном болжээ.

Я.Болортуяа нь мэргэжлийн монгол хэлний багш, Монголд дунд сургуульд 14 жил, Англид 8 жил монгол хэл зааж буй онол, дадлагын баялаг туршлагатай багш бөгөөд ялангуяа хилийн чанадад өсч буй Монгол хүүхдүүдэд Монгол хэлний заах арга зүйн талаар байнга судалгаа хийж бусаддаа зааж сургаж явдаг ба түүний өмнөх бүтээлүүд болох "Монгол хэлний цагаан толгой", "Хүүхдийг ярианд сургах нь, Монгол хэл эхлэн суралцагчдад ном, сд" зэргээс гадна Их Британи дахь Монгол Хэлний Сургалтын Төвийн файсбоок хуудсаар (https://www.facebook.com/MongolianLanguageCentreInUK) дамжуулан хилийн чанад дахь Монгол сургуулиудын багш нарын дотно танил болсон билээ.

Ингээд номоо хэвлүүлээд удаагүй байгаа Болортуяа багштай цөөн хором хийсэн хийсэн ярилцлагаа толилуулья

ХБНГУ-ЫН БАВАРИ МУЖИЙН ИРГЭДИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧ Н.СОЛОНГО: НАМАЙГ МОНГОЛ ХҮН ГЭДЭГ ТОДОТГОЛ ҮРГЭЛЖ ДАГАЖ БАЙДАГ

“Өдрийн сонин”-ы www.dnn.mn вэб сайтын “Шинэ долоо хоногийн зочин” булан ээлжит дугаараа хүргэж байна. Бид энэ удаа Холбооны бүгд найрамдах Герман улсын Бавари мужийн иргэдийн төлөөлөгч, CSU (Christian Social Union) намын гишүүн Н.Солонготой холбогдон ярилцлаа.

-Монгол бүсгүй Германы Бундестагийн ордонд ажилладаг гэдгийг дуулаад холбогдож байна. Эхлээд та манай уншигчдад өөрийгөө танилцуулахгүй юу?

-Би Дархан хотынх, тэнд төрж өссөн. Миний Герман улстай холбогдсон түүх нэлээд эртнээс эхэлсэн л дээ. Дарханы герман хэлний төрөлжсөн 19 дүгээр сургуульд сурч байсан юм. Герман хэлийг сурахад бас тийм амаргүй, гэхдээ эх орондоо байхдаа төгс эзэмшсэн гэж өөрийгөө жаахан тоодог. Тухайн үед улсын олимпиадад түрүүлж, сурагчийн солилцоогоор аравдугаар ангидаа энд ирж байсан, түүний өмнө 11 настай байхдаа анх ирж үзсэн юм. Герман айлд амьдарч, герман хүүхдүүдтэй цуг сургуульд явж гурван сар болсон. Тэгээд дунд сургууль, их сургуулиа Монголдоо төгсөөд, Сонгуулийн ерөнхий хороо гэх мэт олон газар ёстой янз янзын ажил хийсэн дээ. Бас Өмнөд Солонгост ч хэдэн жил ажиллаж, амьдарсан. Тэнд арьс ширний үйлдвэрт технологичоор ажиллаж, хажуугаар нь Солонгос дахь Германы Элчин сайдын яамны хүмүүст тусалдаг байв. Харин дараа нь Германд ирэхээр нэг мөр шийдсэн юм. Энд суурьшаад найман жил болж байна. Одоо Бавари мужийн иргэдийн төлөөлөгчөөр ажиллаж байна, намын гишүүн болсон.

-Яагаад өөр оронд улс төрийн ажил эрхлэхээр шийдэв?

ӨНГӨ ЗАСАЛТ БАС Л БОЛООГҮЙ. ДУУ, ДҮРС ГОЛОГДОХООР МОНГОЛ КИНОНУУД ХЭЗЭЭ Ч ГАДАГШ ГАРАХГҮЙ

-Та долоон настайгаасаа кино урлагтай холбогдсон хүн юм байна?

-Тийм ээ. Хамгийн анх “Моторын дуу” киноны зургийг Сайншандад авахад эмээгээ дагаад явсан юм. Намайг харах хүнгүй болоод тэр. Киноныхон хөдөө гэр бариад, хэдэн сараар зураг авдаг байлаа. Би сургуульд ороогүй, 7 насны зун юм байна. Тэгэхэд Б.Сумхүү гуай намайг харсан юм байна лээ. Б.Балжинням гуайн хүү Б.Амарсанаа бас тэнд байсан. Бид хоёр хоёулаа зургаа, долоотой хүүхэд байлаа.

“Моторын дуу” киноны хөгжмийг өвөө маань зохиосон. Түүнээс хойш кинонд дахин холбогдоно гэж бодолгүй явсаар Дүрслэх урлагийн дунд сургуулийг төгссөн жилдээ герман хэлний бэлтгэлд оров. Төгсөхөд ямар мэргэжил авах вэ гэж асуудаг юм.

Радио телевизийн захиалгаар кино найруулагч, кино зураглаач, хүүхэлдэйн киноны зураач гэсэн 3 анги байв. Одоо “Боролдой”-н захирал С.Мягмар гуай хүүхдүүдийн авьяасыг шалгалаа. Надаас бусад нь 10-р ангиа онц төгссөн, конкурсаа сайн өгсөн залуучууд. Би болохоор Дүрслэх урлагийн дунд сургуулийг төгссөн.

Францууд кинонд, Франц хэлэндээ, соёлдоо их хайртай. 60 гаруй сая хүнтэй атлаа зарим киног 20 сая хүн үздэг.

Тэгээд намайг зураач мэргэжлээр авна гээд. Би уг нь уран сайхны гэрэл зурагчнаараа ажиллана гэж бодсон. 19 настай Германд очтол тийм мэргэжил байхгүй гээд Брезнотын урлагийн дээд сургуулийн театрын ангид оруулсан. Надтай хамт найруулагч, операторын ангид орсон хүмүүс шалгалтаа дийлээгүй, угаасаа ч сонирхолгүй байсан юм билээ. Уг нь тэр хоёр төгсөөд би нэмэгдсэн бол киноны мундаг баг гарах байсан.

Чинагийн Галсан ердөө 4 цаг унтаж, 4 цагт босдог. Түүний хэлснээр, 18 мянган өдөр яг л энэ хэмнэлээрээ амьдарсан. Чухам яагаад юм бол?

-Герман хэлээр зохиолоо бичиж дэлхийн утга зохиолын санд хувь нэмрээ оруулсан гадаадын зохиолчдод олгодог Аделберт фон Шамиссогийн шагнал хүртсэн дэлхийн 10, Ази тивийн анхны зохиолч гэж байгаа. Агуу Гётегийн эх оронд жирийн нэг малчны хүү хүлээн зөвшөөрөгдөхөд хамгийн том түлхэц болсон түлхүүр юунд байсан бол?

 -Нөгөө л нэг зориг. Улаан галзуу зоригтой дайрсан даа. Би Германд очсоны анхны өдрөө маш их шантарсан. Маш их айсан, маш их ичсэн. Юу гэвэл бидний 10 хүүхэд Германд суралцахаар очиж байгаа юм л даа. 9 нь Улаанбаатар хотын орос сургуулийн нэг ангийн хүүхдүүд. Бид Элчин сайдын яаманд буугаад Берлиний буудалд очдог юм байна. Нөгөө хүүхдүүд герман хэлийг 6 жил үзчихэж. Би герман хэл байтугай цагаан толгой байхгүй. Одоо яана даа гэж бодож суутал хамт очсон нэг охин хэлж байна, “Бид ч яахав энэ хэлийг бараг мэднэ.

Зүгээр зүгшрүүлэх л хэрэгтэй байна. Бас орос хэлтэй. Дээрээс нь бид нар соёлтой. Харин энэ нэг хүүхэд латин цагаан толгой ч байхгүй, нүүрээ угааж чадахгүй хүүхэд байна. Манай дарга нар ийм бодлогогүй юм хийж байгаа ш дээ, Герман шиг ийм нарийн соёлтой орон руу ийм хүн явуулж байдаг. Энийг эх орны нэрийг хөөдөхөөс өмнө буцаавал таарна” гэж байгаа юм. Би бүр ичээд, нүүр хагарахаа шахсан.

-Хэдэн он бэ?

 -62 он. 62 оны 8-р сарын 29-ний өдөр болж байгаа үйл явдал юм. Энэ явдал надад их хэрэг болсон. Тэр үг миний зүрхээр оноод, Монгол хүний цусанд байдаг малчин маягийн удаан, хэнэнггүй занг мулт цохиод хаячихсан. Тэр шөнөө айсан амьтан унтаж чадсангүй. Шөнө 4 цагийн үед босоод, Монгол-Герман хэлний, Цэвэг гэж хүний жижигхэн толь байдаг байсан юм, тэрийгээ гаргаж ирээд цагаан толгойн үсгээ сурч эхэлж байгаа юм. Тэр шөнө, маргааш шөнө, дараа дараагийн шөнө.. Тэрнээс хойш 18 мянган өдөр шөнө өнгөрч. Энэ бүгдэд би шөнийн 4 цагт босож ажиллаж ирсэн. Би ердөө 4 цаг л унтдаг.

-Өнөөдөрийн агуу зохиолч, дэлхийд данстай иргэнийг тэр охины хэлсэн хэдэн гашуун үг л бий болгочихжээ дээ?

 -Гашуун гэх нь хаашаа юм, намайг ерөөсөө доргиож л өгсөн байхгүй юу. Хүн болгоныг доргиох хэрэгтэй байгаа юм. Чамайг онож байгаад нэг доргичихвол чамаас ямар их эрч хүч гарах бол. Хүнд маш их хүч байдаг юм. Тэр охин бол намайг доромжлоогүй харин хурцалж өгсөн байхгүй юу. Тэр хооронд би асар их юм хийж л дээ.

Эх сурвалж: http://www.garag.mn/