A A A

Турк гаралтай герман найруулагч Фатих Акин өнгөрсөн онд зохиолч Вольфганг Херндорфын “Чик” (Tschick) романаас сэдэвлэн кино хийсэн. Тус киноны гол баатар болох Чикийн дүрд Германд амьдардаг монгол хүү Б.Ананд тоглож, шүүмжлэгчид эергээр хүлээж авсан билээ. Тэгвэл “Гёте институт” Монголд индепендент киног дэлгэрүүлэгч “Алтан хальс” холбоотой хамтран ирэх баасан гарагт уг бүтээлийг өргөн дэлгэцээр гаргах гэж байна. “Алтан хальс индепендент кино наадам”-ыг (AKIFF) тохиолдуулан Ф.Акин, Б.Ананд нарыг урьж авчирчээ. Баасан гарагт “iCinema” кино театрт 19.00, 22.00 цагаас хоёр ч удаа гарах бөгөөд киноны уран бүтээлчидтэй уулзаж, хэлэлцүүлэгт оролцох боломжтой. Бид Б.Анандтай хэдэн хором ярилцлаа. Тэрбээр Германд амьдраад таван жил болж байгаа бөгөөд ахлах сургуулийн X ангид урч буй. Хичээл нь англи, герман хэлээр давхар хичээл ордог учраас хэлний мэдлэг өндөр ажээ. Биеэ авч явах байдал, зан төлвийн хувьд (аяллын машинаа Чик хулгайлдаг) нийтлэг бус, өвөрмөц төрхтэй Чик 13 настай хүүхдийн хувьд амаргүй дүр. Халимаг үстэй, зөөлөн төрхтэй Б.Ананд кинонд гардгаасаа тэс өөр харагдах аж. Тэрбээр бодит амьдрал дээр дүрээсээ эрс өөр зан араншинтай гэлээ.

Германы Шлесвиг Холштайн муж улсын Килийн анагаах ухааны их сургуулийн эмнэлгийн мэс засалч Т.Тэрбиштэй ярилцлаа. Ханноверийн их сургуульд докторын зэрэг хамгаалсан энэ эрхэм ажлын гараагаа Пилхмаерийн нэрэмжит эрхтэн шилжүүлэн суулгах төвөөс эхэлжээ.

Тэрбээр мэс засалчаас гадна эрүүл мэндийн улс төр - менежмент, эдийн засаг судлаач мэргэжилтэй.

Та их сургуулийн эмнэлэгт ажилладаг. Монголын АШУҮИС Япон улсын дэмжлэгээр 2018 онд их сургуулийн эмнэлэгтэй болохоор зорьж буй.

Анагаахын сургууль дэргэдээ эмнэлэгтэй байх нь ямар ач холбогдолтой вэ?

-Монголд эмнэлгийн үйлчилгээ нь сумын, аймаг дүүргийн, нэгдсэн төвүүд болон нарийн мэргэжлийн төрөлжсөн клиникүүд гэсэн гурван шатлалтай байдаг. Харин өндөр хөгжилтэй орнууд дөрөвдүгээр шатлалын буюу их сургуулийн эмнэлэгтэй.

Энэ нь эмнэлэг, судалгааны хүрээлэнгүүд, сургууль гэсэн бүтэцтэй. Өөрөөр хэлбэл, нэг цэгт анагаах ухааны сүүлийн үеийн бүхий л оношилгоо, эмчилгээг хийдэг, эрх зүйн тусгай статустай стратегийн объект юм.

Санхүүжилтийн давуу эрхүүдтэй байдаг тул зарим оронд Өндөр технологийн анагаах ухааны парк болтлоо хөгжсөн байдаг. Чухам ийм л эмнэлэгт анагаах ухааны ололт амжилтыг судалж, нэвтрүүлдэг. Ховор тохиолдох хүнд өвчин, хавдар болон эрхтэн шилжүүлэн суулгах гээд анагаахын шинжлэх ухааны хүчийг сорих бүх зүйлээ нэг газарт төвлөрүүлж, эдийн засгийн хүнд энэ үед үр ашигтай зөв хөрөнгө оруулалт хийх шаардлагатай байна.

Бүтцийн шинэчлэл хийх цаг иржээ. Монголд төрийн бодлогын түвшинд шийдвэрээ зөв гаргадаг ч харамсалтай нь гүйцэтгэл дээрээ алддаг. Чанаргүй, хагас, дутуу, стандарт бус хийсэн ажил нь эргээд шүүмжлэл дагуулдаг.

Тиймээс одоо барьж байгаа их сургуулийн эмнэлэгтээ олон улсын стандартыг судлан нэвтрүүлж, гол шинж чанарыг нь тусгах ёстой. Засгийн газар, БСШУСЯ, ЭМЯ , АШУҮИС үүнд маш их анхаарал тавих хэрэгтэй. Миний бодлоор гуравдугаар шатлалын зарим эмнэлэг, төслүүдийг их сургуулийн эмнэлэгтээ нэгтгээд нэг цогц болгох нь зүйтэй.

Их Британи дахь Монгол Хэлний Сургалтын Төвийн  Я.Болортуяа багш " Эх хэлээ сурцгаая" сурах бичиг, сонсгол, харилцан яриа хуурцагт сд-тэй хамт Гадаадад монгол хэлээ зааж буй багш, сурагчдын хэрэгцээнд шинээр гаргаад буй баярт үйл явдлын дараахан түүнтэй холбогдож хэдэн хором ярилцсанаа та бүхэнд хүргэж байна.

Энэхүү шинэ ном нь гадаадад сүүлийн таван жилд хүүхдүүдээр ажиллуулсан дасгалын шилдэг хувилбаруудыг сонгон оруулсан, зургаар өгөгдсөн 200-аад үг крилл , монгол бичгээр хадагдсан, бичиж сурах, хичээнгүй сайхан бичих үг нь номон дээр кальк цаасан дээр хийхээр өгөгдсөн, авианы дуудлагыг шалгах дасгалуудтай, харилцан яриаг хэрхэн ойлгосныг шалгах тесттэй, сонсгол, харилцан яриа хуурцагт бичигдсэн, монгол-англи давхар орчуулгатай болсноороо тун онцлог ном болжээ.

Я.Болортуяа нь мэргэжлийн монгол хэлний багш, Монголд дунд сургуульд 14 жил, Англид 8 жил монгол хэл зааж буй онол, дадлагын баялаг туршлагатай багш бөгөөд ялангуяа хилийн чанадад өсч буй Монгол хүүхдүүдэд Монгол хэлний заах арга зүйн талаар байнга судалгаа хийж бусаддаа зааж сургаж явдаг ба түүний өмнөх бүтээлүүд болох "Монгол хэлний цагаан толгой", "Хүүхдийг ярианд сургах нь, Монгол хэл эхлэн суралцагчдад ном, сд" зэргээс гадна Их Британи дахь Монгол Хэлний Сургалтын Төвийн файсбоок хуудсаар (https://www.facebook.com/MongolianLanguageCentreInUK) дамжуулан хилийн чанад дахь Монгол сургуулиудын багш нарын дотно танил болсон билээ.

Ингээд номоо хэвлүүлээд удаагүй байгаа Болортуяа багштай цөөн хором хийсэн хийсэн ярилцлагаа толилуулья

Монгол бол язгуур болон сонгодог урлагийн бүхий л төрлөөрөө өндөр түвшинд хөгжсөн улс гэдгийг дэлхийн урлагийн өлгий нутагт сурталчлах ажилд хүчин зүтгэж буй О.Оюунтуяаг “Хүмүүс” буландаа урилаа. Хилийн чанад дахь монголчуудын холбоо, ТББ- уудын II чуулганд оролцохоор эх орондоо цөөн хоног саатсан тэрбээр Монголын урлагийн салбарынхан хилийн чанадад тогтвортой, урт хугацааны хамтын ажиллагаа өрнүүлэхийн чухлыг ийн онцолсон юм.

-Юуны өмнө монголчуудын соёл, ахуйг дэлхийд сурталчлан таниулах үйлсийг тань үнэлж, Монголын соёлын элчээр томилсонд баяр хүргье.

-Баярлалаа. Соёлын элчийн томилолтыг наймдугаар сард Монгол Улсаас ХБНГУ-д суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Ц.Болороос гардаж авлаа. Гадаадад байгаа монголчууд эх орноо сурталчлах маш их хүсэлтэй байдаг. Өмнө нь Монголын соёлын элчийг гадаад хүмүүст өгдөг байсан. Харин 2015 оноос тодорхой шалгуураар Гадаад харилцааны сайд монгол хүн томилдог болсон. Соёлын элчийн хувьд ГХЯ, ЭСЯ-дуудтайгаа ойр хамтран ажилладаг. Европын Холбооны орнуудад хоёр монгол элч томилогдон ажиллаж байна.

-Та Монголын соёл, урлагийг дэлхийд сурталчлах ажилд хэзээнээс орсон бэ? 

Батчулууны Гэрэлт-Од

\Цуврал ярилцлага-11\
...Өнгөрсөн хавар АНУ-ын Блүүмингтон хотноо аж төрдөг Ажаа гэгээн, Монголд "Цусны хорт хавдартай хүүхдүүдийг эмчлэх" эмнэлэг барих буяны үйлстээ хандив цуглуулах арга хэмжээг Вашингтон ДС хотноо зохион байгуулсан юм. Тэр тухай бичсэн миний бичлэгийн дараа фейсбуук дээр Б.Гэрэлт-Од гэдэг бүсгүй надад хандаж, уг эмнэлэгт хандив өргөхөд хэрэгтэй дансыг олж өгөхийг надаас хүсэв. Бид хоёрын жаахан хууч хөөрөлдөөнөөс Б.Гэрэлт-Од бүсгүйг Германы нэгэн эмнэлэгт "зүрх судасны сэхээн амьдруулах тасагт эмч"ээр ажилладаг болохыг, Монголд өдгөө ихэд дэлгэрч байгаа "хорт хавдрын өвчлөл"-д санаа нь зовж явдаг тухай, Ажаа гэгээний санаачлагыг талархан дэмжиж сар бүр 100 еврог цалингаасаа хандивлахыг хүсч байгааг ойлгож мэдсэн юм.

Түүний мэргэжил болон сайхан сэтгэл нь миний сонирхлыг татаж, адил төстэй санаа бодлоо олны хүртээл болгохын тулд ярилцлага хийх хүсэлтээ хэлсэн. Бид цахим захидлаар харилцаж, заримдаа нетээр ярилцаж, санаа бодлоо ойлголцсоны үндсэн дээр энэ ярилцлагыг бүтээв. Цахим орон зайд хийсэн анхны ярилцлага минь энэ.

Ярилцлага бүрэн эхээрээ

 

Гадаадад ажиллаж амьдарч буй ч эх орныхоо хөгжил цэцэглэлтэнд санаа тавин өөрийн чадах хэмжээгээр хувь нэмрээ оруулан, идэвхтэй бас зүтгэлтэй амьдарч буй нэгэн бүсгүйтэй та бүхнийг танилцуулья. “Түвд” агентурын захирал Т.Болдгэрэлтэй ярилцлаа.

-Гадаадад ажиллаж амьдардаг олон Монголчууд тэр бүр өөрийн гэсэн хувийн аж ахуйн нэгж байгуулан ажиллах нь элбэг биш. Мэдээж хууль дүрэм чанд хатуу, эрсдэл өндөртэй зэрэг олон шалтгаан байдаг байх. Харин та  энэ зоримог шийдвэрийг хэрхэн гаргав аа?
-Баярлалаа. Би Герман улсад 12 жил ажиллаж амьдарч байна. Энэ хугацаанд юу эсийг хийх вэ. Сурахын хажуугаар олдсон ажил бүрийг хийдэг байлаа. Зочид буудлын менежерээр нэлээн хэдэн жил ажилласан.  Энэ үед улс төрийн хувьд улам гүнзгийрч байгаа Монгол Германы харилцааг эдийн засаг, аж ахуйн төвшинд өргөжүүлэх шаардлага байгааг мэдэрсэн гэх үү дээ. 2008 онд  бие даасан үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн. Аливаа юм эхлэхэд хүндрэлгүй бүх зүйл дардан сайхан байна гэж юу байхав.  Эдийн засгийн хямралын  давалгаанд ч өртсөн. Хэцүү үе ч байсан, одоо ч бас бүх зүйл дардан замдаа орчихоогүй л  байна.  Италийн зохиолч Cesare Pavese   “Эхлэл бол хорвоогийн хамгийн сайхан баяр баясгалан, учир нь мөч бүхэн өөрөө эхлэл байдаг болохоор амьдрал сайхан” гэж хэлсэн байдаг. Хэцүү, хүнд гэвэл бүх л зүйл амаргүй шүү дээ. Агентураа байнгын үйл ажиллагаатай, тэр нь бусдад хэрэгтэй мэдээж надад ч бас өгөөжтэй байгаасай л гэж хүсдэг.

-ТUVD гэж нэрлэсэн нь ямар учиртай вэ?

ХБНГУ-ЫН БАВАРИ МУЖИЙН ИРГЭДИЙН ТӨЛӨӨЛӨГЧ Н.СОЛОНГО: НАМАЙГ МОНГОЛ ХҮН ГЭДЭГ ТОДОТГОЛ ҮРГЭЛЖ ДАГАЖ БАЙДАГ

“Өдрийн сонин”-ы www.dnn.mn вэб сайтын “Шинэ долоо хоногийн зочин” булан ээлжит дугаараа хүргэж байна. Бид энэ удаа Холбооны бүгд найрамдах Герман улсын Бавари мужийн иргэдийн төлөөлөгч, CSU (Christian Social Union) намын гишүүн Н.Солонготой холбогдон ярилцлаа.

-Монгол бүсгүй Германы Бундестагийн ордонд ажилладаг гэдгийг дуулаад холбогдож байна. Эхлээд та манай уншигчдад өөрийгөө танилцуулахгүй юу?

-Би Дархан хотынх, тэнд төрж өссөн. Миний Герман улстай холбогдсон түүх нэлээд эртнээс эхэлсэн л дээ. Дарханы герман хэлний төрөлжсөн 19 дүгээр сургуульд сурч байсан юм. Герман хэлийг сурахад бас тийм амаргүй, гэхдээ эх орондоо байхдаа төгс эзэмшсэн гэж өөрийгөө жаахан тоодог. Тухайн үед улсын олимпиадад түрүүлж, сурагчийн солилцоогоор аравдугаар ангидаа энд ирж байсан, түүний өмнө 11 настай байхдаа анх ирж үзсэн юм. Герман айлд амьдарч, герман хүүхдүүдтэй цуг сургуульд явж гурван сар болсон. Тэгээд дунд сургууль, их сургуулиа Монголдоо төгсөөд, Сонгуулийн ерөнхий хороо гэх мэт олон газар ёстой янз янзын ажил хийсэн дээ. Бас Өмнөд Солонгост ч хэдэн жил ажиллаж, амьдарсан. Тэнд арьс ширний үйлдвэрт технологичоор ажиллаж, хажуугаар нь Солонгос дахь Германы Элчин сайдын яамны хүмүүст тусалдаг байв. Харин дараа нь Германд ирэхээр нэг мөр шийдсэн юм. Энд суурьшаад найман жил болж байна. Одоо Бавари мужийн иргэдийн төлөөлөгчөөр ажиллаж байна, намын гишүүн болсон.

-Яагаад өөр оронд улс төрийн ажил эрхлэхээр шийдэв?